Adres

Algemeen Dagblad 29 november 2008 (Diagnose)

Paard als therapeut

Door QUIRIJN METZ
Het inzetten van paarden bij de behandeling van depressie, burn-out of autisme is niet ongewoon. Paardentherapie geeft rust en vertrouwen. 'Een paard liegt niet en houdt je een spiegel voor. Luna, een 2-jarige merrie, staat wat te snuffelen. Haar interesse in Nikki (20) lijkt op het eerste gezicht minimaal. Het tegendeel is het geval: ze houdt haar scherp in de gaten. Het dier heeft de oren gespitst terwijl Nikki rondjes loopt door de rijbak. Als Nikki op verzoek haar uitstraling verandert door de pas erin te zetten, komt Luna direct naar haar toe. Het ijs is gebroken.

Negen paarden lopen in de wei bij Equimio, centrum voor equitherapie en hippische begeleiding in het Zeeuwse Sint-Annaland. De dieren zijn eigendom van Eefke Bastianen, die hier sinds 2005 werkt als equitherapeut (equus staat voor paard) en wekelijks dertig cliënten ontvangt met uiteenlopende klachten.

Equitherapie kan uitkomst bieden bij uiteenlopende klachten. Het wordt veel toegepast bij kinderen met leerproblemen, ADHD, autisme, maar ook bij psychische klachten zoals burn-out, angsten en depressies.

Toch is de therapie niet voor iedereen geschikt. Bastianen: ,,De cliënt moet bereid zijn te luisteren naar de signalen van het paard en zijn eigen lichaam. Een paard houdt je een spiegel voor: je wordt je bewust van je eigen handelen en van wat je uitstraalt. Maar mensen moeten het eigenlijk zelf ervaren om te ontdekken wat het doet.''

Zo ook Nikki. Ze krijgt als opdracht het paard in een cirkel om zich heen te laten draven, maar dat is makkelijker gezegd dan gedaan. Luna steigert en Nikki deinst achteruit.

,,Een paard spiegelt je lichaamstaal,'' doceert Bastianen even later. ,,Het voelt precies aan wanneer je onzeker bent. Heb je een assertieve en energieke houding, dan zul je merken dat het paard wél naar je luistert.''

De therapeut benadert Luna met overtuiging: ze haalt diep adem en zet haar voeten op de grond. Het werkt meteen. ,,Denk aan je houding,'' zegt Bastianen als Nikki met haar ogen dicht en armen wijd op het paard zit. ,,Voel de beweging van het paard door je hele lichaam gaan!''

De bedoeling van deze oefening: één worden met het paard om te leren de controle uit handen te geven. Het kost Nikki zichtbaar moeite. Ze hoeft in elk geval niet bang te zijn dat ze er vanaf valt, want Bastianen bewaakt de grenzen van zowel mens als dier en heeft de teugels letterlijk in handen.

,,Onze paarden zijn qua karakter en uiterlijk heel verschillend,'' vertelt de therapeut even later. ,,Steef staat bekend als een macho met een klein hartje. Isodora daarentegen is zeer aanwezig, terwijl Batumo ondeugende trekjes heeft.''

Bastianen laat haar cliënten zelf een dier uit de kudde kiezen dat het beste bij hen past. ,,Het is een kwestie van kijken bij wie je het langst wilt blijven, maar ook wie het langst bij jou wil blijven. Belangrijk is dat mens en dier een band opbouwen.

,,Als je totaal niets met paarden hebt of er bang voor bent, is equitherapie niets voor je. Maar keus is er genoeg. Het gekozen paard, zo leert de ervaring, is vaak het paard dat op dat moment in korte tijd kan laten zien waar iemand mee zit.''

Paardentherapie klinkt wat zweverig. Niet voor Nikki, die alles beter vindt dan praatsessies. Paardentherapie ziet ze niet als therapie. ,,Het is een vorm van persoonlijke ontwikkeling: aan jezelf werken. Ik knap erg op van zo'n sessie. Na afloop ben ik rustig, relaxed.''

Volgens Nikki helpt paardentherapie zowel bij lichamelijke als geestelijke ongemakken. En zij kan het weten, want behalve met rugpijn en blaasontsteking kampt ze met onzekerheid en faalangst.

In de omgeving van paarden wordt alles anders. ,,Ik heb de neiging om dingen erger te maken dan ze zijn, zoals in een drukke tentamenperiode. Door samen met mijn paard te zijn, word ik me bewust van de controle die ik wil hebben over de situatie en kan ik me weer ontspannen.''

Resultaten van studies naar equitherapie zijn vooralsnog vooral te vinden in de Verenigde Staten. De emotionele intelligentie van meisjes stijgt door de therapie, zo blijkt uit onderzoek op een therapeutisch meisjesinternaat voor dertien- tot zeventienjarigen in Copper Canyon. De 24 studenten die deelnamen aan de paardentherapie scoorden beter op onder meer stressbeheersing en aanpassingsvermogen dan de veertien studenten die geen therapie volgden.

Bastianen: ,,Nederlandse ziektekostenverzekeraars vergoeden equitherapie nog niet omdat ze wetenschappelijk bewijs willen zien. Dat is Nederland nog niet voorhanden. Daarbij: therapie met dieren zit hier te veel verspreid.''

Dieren inzetten bij de therapie is desondanks niet langer ongewoon. Hogeschool Utrecht is onlangs begonnen met een bijzondere specialisatie binnen de ecologische pedagogiek (zie kader). Opleidingscoördinator Ineke Edes: ,,Wij zetten paarden in als therapeutisch hulpmiddel. Toch leiden wij niet op tot paardentherapeut. We richten ons vooralsnog op het begeleiden van mensen met behulp van de natuur en dieren in brede zin, niet op het genezen.''

Bastianen krijgt haar cliënten meestal via een osteopaat of huisarts. Vaak zijn het mensen die in het reguliere circuit niet vinden wat ze zoeken.

Het verschil tussen een 'gewone' therapeut en een equitherapeut is dat de laatste minder praat. ,,Ik zeg nooit: je moet dit of je moet dat. Iemand vindt samen met het paard uit wat werkt. Door de speciale setting ontstaan ontspanning, zelfvertrouwen en assertiviteit bijna als vanzelf.''

De meerwaarde van het paard als co-therapeut staat volgens haar buiten kijf. Harmonie en balans vinden, is wat een dier bij uitstek kan bereiken. Bastianen, die een particuliere opleiding natural horsemanship volgde: ,,Mensen kunnen je kwetsen en zijn niet altijd eerlijk. Een paard liegt niet, daar kun je altijd op vertrouwen. Dat maakt dat mensen zich veilig voelen en zich bloot durven geven.''

Rest de vraag wie eigenlijk de therapeut is: zij of het paard. Eigenlijk hebben ze allebei een rol. Maar als de situatie erom vraagt, kent Bastianen haar plaats.

,,Soms ga ik even op een afstandje staan. Bij sommigen komen emoties los, die kun je beter alleen laten met het paard. Dat geeft iemand de kans om te huilen of gewoon even te 'zijn'.''

Meer informatie: www.equimio.nl